Annemin Uyurgezer Geceleri / Ayfer Tunç

2024 yılına Ayfer Tunç'un Yeşil Peri Gecesi'ni okuyarak girmiştim. 2025'in son günlerinde aldığım Annemin Uyurgezer Geceleri'ni iki üç günde okuyunca, bir kez daha bir seneye Ayfer Tunç romanıyla merhaba dedim. 440 sayfalık eseri, deyim yerindeyse, elimden bırakamadım. 

Anlatıcımız, annesi Moda İlkokulu'nda öğretmen Ayhan Targut Varlı ve anneannesi Hatice Şehbal Targut ile birlikte yaşayan, romanda adı doğrudan verilmese bile İstanbul Üniversitesi olduğunu anladığımız, üniversitede iktisat bölümünde önce öğrenci sonra akademisyen Şehnaz Varlı. Şehnaz'ın  annesi yaşında, hatta ondan da bir kaç yaş büyük, evli, karizmatik hocasıyla yaşadığı, okurken kurtul şu adamdan diye tutup sarsmak istediğim, 30 senelik ilişkisini geri dönüşlerle okuyoruz. Şehnaz'ın gözünden ailesinin öyküsüne, annesi, anneannesi ve büyük anneannesinin yaşadıklarına, Osmanlı'dan günümüze kadın olarak hayata tutunmanın zorluklarına, ülkenin yaşadığı dönüşümlere tanıklık ediyoruz.

Romanda Şehnaz'ın ömrünün 30 senesini uğruna harcadığı karakterin adı E. olarak verilmiş. E. dışındaki tüm karakterlerin isimleri, hatta bir çoğunun soyisimleri de, romanda mevcutken E.'nin böyle bırakılması onu bir kişiden çok bir anlayışın temsilcisi haline getiriyor. Şehnaz'ın kendisi ve hayata bakışına dair anlattıkları ile yaptıklarının tutarsızlıklarına kızdığım çok oldu. Özellikle E.'yi yere göğe koyamayıp, duygusal şiddete uğradığı ilişkiyi bitirememesini anlamakta zorlandım. Romanın son bölümünde bu tutarsız davranışların bilimsel bir nedenine yer verildiğini ekleyeyim.

Şehnaz, annesinin yaşadığı uyurgezer gecelerdeki anlattıklarıyla kendi geçmişine dair bildikleriyle gerçekler arasında farklılıkları ilk öğrendiğinde bunları fazla sorgulamıyor. Bir yanıyla gerçeği merak etse bile bildiği yalanlarla yaşamak kolayına geliyor. E.'den neden kopamadığını açıklayan olaylar romanın sonlarına doğru yaşanıyor.  

Noktalı virgüllerle ayrılmış cümle parçalarından oluşan paragrafları okumak yer yer sıkıcı oldu. Bilinç akışı, düşüncelerin birbiri ardında gelmesi hissini aktarmak için tercih edilmiş belli ki ancak okumayı zorlaştırıyor bir noktadan sonra. 

Türkiye'de sermayenin el değiştirmesi, ücretli çalışanların yaşadığı zorluklar, akademi dünyasındaki iktidar mücadeleleri, kadınların toplumdaki yeri romanın dert edindiği konular arasında. 

E.'nin 2012 yılındaki ölümüyle Şehnaz'ın ayrıntılı anlatımı bitiyor aslında. 2012 sonrası yaşanılanları, artık kendisi de profesör olan Şehnaz'ın hızlı özetiyle öğreniyoruz. Kapak Kızı, Yeşil Peri Gecesi ve Osman üçlemesini severek okuduğum Ayfer Tunç'un Annemin Uyurgezer Geceleri romanının da bir seriye dönüşeceğini umuyorum. Hikayesi yazılsa çok iyi olur dediğim o kadar çok yan karakter var ki.