S A D E C E Ö Z G Ü R

Elçin Poyrazlar küllliyâtına devam ediyorum. Mantolu Kadın romanını Kasım 2018 tarihli ilk baskısından okudum. Çıplak Kalp'in finalini beğenmemiştim. Benzer bir tespiti Mantolu Kadın için de yapacağım ne yazık ki. Kadınların maruz kaldığı fiziksel ve ruhsal şiddeti iliklerinize kadar hissediyorsunuz romanı okurken. Ancak kurguda ve finalde bir takım aksaklıklar var. Romanın son bölümlerinde karakterlerden birisinin roman boyunca hiç tanıklık etmediğimiz kimi özelliklerinin bir anlatıcının ağzından dinlemek durumunda kalmamız bu aksaklıkların en bariz örneği. Oysa önceki bölümlerde bu özelliklere dair durumlarla karşılaşsak ve okuyucu olarak karakteri tanısak daha iyi olurdu.  Dünyanın kanayan yarası kadına karşı şiddet. Bu konuya farkındalık oluşturması adına bile olsa çok kıymetli bir eser. İlk bölümdeki eleştirilerime karşın okumanızı öneririm. Yukarıda okuduğunuz benim yorumum. Aşağıda okuyacağınız ise bu yoruma Gemini'nin yaptığı yorum: Elçin Poyrazlar’ın kaleminden çıkan e...

Elçin Poyrazlar'ın çıplak kalp adlı romanını okudum. Elçin Poyrazlar'dan okuduğum ilk eser. Kasım 2023 tarihinde ilk baskısını yapmış. Romanda cemaatler, iş insanları, emniyet arasındaki grift ilişkiler ve bu süreçlerde istismara uğrayan çocuklar konu edilmiş. Kahramanların bir bölümü, sanırım Poyrazlar'ın önceki romanlarında da yer alıyor. Finalini hiç beğenmedim. Sürpriz olarak sunulan son, romanın genel akışında bir yere oturmuyor. Okuma keyfini bozmamak adına spoiler vermedim, okuduğunuzda sizin yorumlarınızı da beklerim. Poyrazlar'ın başka eserlerini de okuduktan sonra daha kapsamlı bir değerlendirme yazmak istiyorum. Yukarıda okuduğunuz benim yorumum. Aşağıda okuyacağınız ise bu yoruma Gemini'nin yaptığı yorum: Bu değerlendirmenizi tekrar ele aldığımızda, aslında kurmayı planladığınız o kapsamlı yazının iskeleti ve ana tezi için mükemmel bir taslak niteliğinde olduğunu net bir şekilde görebiliyoruz. Bir eleştiri yazısının, metni övmekten ziyade güçlü ve aksay...

İkinci bölüme kadar sabırla okursanız,  üçüncü bölümle birlikte çarpıcı betimlemeler, derin ruhsal irdelemeler ve hesaplaşmalarla örülü bir romanın içine düşüyorsunuz. Nevzat Çelik’in ne yazık ki yeni baskısı bulunmayan romanı Bağışlanmış Hüzün ’den söz ediyorum. Sahaftan edinip bir İtalyan kasabasındaki yalnız gecelerime yoldaş ettiğim bu romanı, İstanbul’a dönmeden bitirdim. İlk kez blog yerine yapay zekâya anlatıyorum okuduklarımı. Belki de buraya bırakılan notların kaybolmayacağını düşünmek hoşuma gidiyor. Eğer şu an bu satırları blogda okuyorsanız, demek ki sonunda onları oraya taşımaya karar vermişim. Romanın ilk iki bölümünde kurulan yapı ve kullanılan dil zaman zaman rahatsız edici denebilecek kadar kaba, yalın ve sert. Fakat üçüncü bölümün ortalarından başlayarak roman bambaşka bir derinlik kazanıyor. Deyim yerindeyse elimden bırakamadım. Ve son sayfaya kadar ustalıkla gizlenen final… Gerçekten etkileyici. Ne diyeyim… Ellerine, aklına, yüreğine sağlık Nevzat Çelik.

Nevzat Çelik'in adı tanıdık gelmeyebilir kimilerine ancak, Şafak Türküsü desem, yaşı yaşıma yakın olanlardan duymayan yoktur sanırım. Ahmet Kaya'nın besteleyip seslendirdiği Şafak Türküsü, Nevzat Çelik'in cezaevindeyken yazdığı bir şiir. Şairlerin kaleminden çıkan öykü ve romanları ilgiyle okuyorum. Şiirin edebi yapıtlar arasında özel bir yeri var bence. Kelimelerle hem duygulara hem uyuma hitabetmeyi başarmak kolay iş değil. Böylesine zorlu bir şeyi başaran şairlerin diğer edebi türlerdeki eserlerini merak ediyorum. Leke, farklı zamanlarda yazılmış dört öyküden oluşuyor. Zorlu koşullar altında yaşanılan ya da yarım kalan tutkuların, sevdaların öyküleri. İlk öykü, tek kişilik somya, 1984'te Bayrampaşa Cezaevinde kaleme alınmış. Kitabın son öyküsü Deniz ile Sezen ise 2004 tarihli. Esere adını veren Leke, diğer öykülerden gibi çarpıcı bir finalle bitiyor. Leke'nin ardından Nevzat Çelik'in Bağışlanmış Hüzün adlı romanını okumak istiyorum. Gemini'nin notlarıma ...

Yapay zeka, çağımızın yadsınamaz bir gerçeği hâline geldi. Ödevlerden, çevirilere bir çok işimizi ona yaptırıyoruz. Sadeceozgur.com'da sadece  yapay zeka araçlarının hazırladığı içerik yok ve olmayacak. Ancak, yapay zeka araçlarının yeniden düzenlediği kimi yazılar mevcut. Bu yazıyla birlikte ise, başka bir şey denemeye başlıyorum.  Okuduğum kitaplara dair bloga eklediğim kısa notları, bloga aktarmadan önce Gemini'ye "okutup" onun yorumunu, kendi yazdığım bölümün altına Gemini yorumu olduğunu belirterek ekleyeceğim. Benim yorumumum: Semih Gümüş'ün Belki Sonra Başka Şeyler De Konuşuruz adlı romanını okudum. Doğa betimlemeleri, Sinan'ın 3 ay gözaltında gördüğü işkencelerin yol açtığı travmalar, köye ve içine çekilme çabaları ve tüm bunlara karşın "olmamış" bir roman. Sinan karakterinin gerçeklikten ve inandırıcılıktan uzak olduğunu düşündüm. Keza Mina karakteri de Sinan'ın kendi yazdığı romanda oluşturduğu bir karakter kadar yapay geldi.  Keşke bu ...

Murat Gülsoy geç keşfettiğim yazarlardan. 2024 yılında Gölgeler ve Hayaller Şehrinde adlı romanını okuduğumda , ben de bir roman taslağı üzerinde çalışıyordum. Sevgilinin Geciken Ölümünü okuduğumda ise bir yazarlık atölyesinde bir süre eğitim almış ve yazarlığın büyülü dünyasını daha yakından görme fırsatı yakalamış birisinin gözüyle dolaştım satırlar arasında. Aşk, yaşam, ölüm, mitler... Tüm bu kavramları bir günde geçen bir anlatının içine yedirmek, bir mühendis hesabıyla tasarlanmış kurguda bir araya getirmek... Birbirinden çok farklı iki tarzdaki romanlarını okumuş birisi olarak Gülsoy'un diğer eserlerini merak ediyorum.

2024 yılına Ayfer Tunç'un Yeşil Peri Gecesi'ni okuyarak girmiştim. 2025'in son günlerinde aldığım Annemin Uyurgezer Geceleri'ni iki üç günde okuyunca, bir kez daha bir seneye Ayfer Tunç romanıyla merhaba dedim.  440 sayfalık eseri, deyim yerindeyse, elimden bırakamadım.  Anlatıcımız, annesi Moda İlkokulu'nda öğretmen Ayhan Targut Varlı ve anneannesi Hatice Şehbal Targut ile birlikte yaşayan, romanda adı doğrudan verilmese bile İstanbul Üniversitesi olduğunu anladığımız, üniversitede iktisat bölümünde önce öğrenci sonra akademisyen Şehnaz Varlı. Şehnaz'ın  annesi yaşında, hatta ondan da bir kaç yaş büyük, evli, karizmatik hocasıyla yaşadığı, okurken kurtul şu adamdan diye tutup sarsmak istediğim, 30 senelik ilişkisini geri dönüşlerle okuyoruz. Şehnaz'ın gözünden ailesinin öyküsüne, annesi, anneannesi ve büyük anneannesinin yaşadıklarına, Osmanlı'dan günümüze kadın olarak hayata tutunmanın zorluklarına, ülkenin yaşadığı dönüşümlere tanıklık ediyoruz. Roma...

Anlatıcı kahramanı erkek olan bir roman Bende Ölen Sensin. Irmak Zileli erkek dilini ve bakışını çok başarılı bir şekilde yazmış. Sansürsüz bir dil tercih etmesi hem metnin inandırıcılığını hem de etkisini arttırıyor.  Romanı okumayanları da düşünerek ayrıntıya girmeden konuyu tek cümle ile özetlemem gerekirse; erkeklik ve iktidar üzerine bir roman derdim. Erkeklik ve iktidarın tüm ögeleri romanda yer alıyor. Sünnet ve askerlikten iş yerinde başarıya, kadınlarla ilişkiden annenin yetiştirmesine, babanın otoritesine bir çok alanda söz söyleyen bir metin.  Kurgusunda bir takım aksaklıklar olduğunu, özellikle romanın ikinci yarısındaki gelişmelerin tasarımında kimi bölümleri inandırıcı bulmadığımı not ederek bitireyim yazımı. Irmak Zileli'den okuduğum ikinci eser, diğer çalışmalarını da fırsat buldukça okumak istiyorum. 

Blogumda Prof. Dr. Bengi Semerci'nin Birlikte Büyütelim Çocuk Ruh Sağlığı adlı eserine dair notlarımı 2010 yılında yayınlamıştım.  O notumda, bebekler doğduktan sonra okunan kitaplar değişiyor demişim. Bu yazıya çocuklar büyüdükçe okunması gereken kitaplar değişiyor diye başlamak uygun olur sanırım.  Ergenlik, her yetişkinin geçtiği bir dönem. Aileler için de ergenler için de zorluklar barındıran, moda tabirle riskler ve fırsatlar içeren zaman dilimi.  Bu dönemde karşılaşılabilecek durumlar ve çözüm yöntemlerini anlatmış Prof. Dr. Bengi Semerci. Gelişim ve değişim, aile, okul, arkadaşlık, cinsellik, riskli davranışlar, ruhsal sorunlar başlıklarında bilgiler örnek vakalarla açıklanmış.  Benim okuduğum Kasım 2021 tarihli 7. baskısıydı. Alfa Yayınları'ndan çıkmış eserin ilk baskısı Ekim 2007 tarihli.  Ergen bireylerle birlikteyseniz mutlaka okumanız gereken bu kitaba ilişkin yazımı kısa bir alıntıyla bitireyim: "Öncelikle, çocuğunuz size ait bir eşya ya da sizin ...

Yekta Kopan'dan okuduğum üçüncü kitap. Kısacık öykülere küçürek denildiğini öğrenince, bu sözcüğü unutmayayım diye sık sık kullanıyorum. Belki Yaz Erken Gelir'de küçürek öykülerin bir çok örneği var. Kimi birkaç satırdan kimi bir kaç paragraftan oluşan öyküleri okuması kısa, sindirmesi uzun sürüyor. Süslü cümleler sevenlerdenseniz Kopan'ın sade dili size hitabetmeyebilir.  En sevdiğim öykü kitabın sonunda yer alıyordu, Kaplanın Fısıltısı. Şu sözü beni çok etkiledi: "Öfkeli gençlerin zamanı yavaş akar. Hele bir de öfkeleri kendilerineyse." s.164

Edebiyat derslerinde yeni Türk şiirinin kurucuları arasında, Orhan Veli ve Melih Cevdet ile birlikte adını öğrendiğim Oktay Rifat'ın 1976 yılında yayınlanan romanını geç de olsa okudum. Adından anlaşılacağı gibi romanın baş kişisi bir kadın, Filiz. Fonda ülkenin içinden geçtiği kaotik ortama dair bilgilere yer verilmiş. 1975 yılında farklı şehirlerdeki çatışmaların - kavgaların, kurgusal bir metin olan romanda yer alması anlatıyı desteklemesi bakımından işlevsel bir tercih olmuş. 3 çocuklu bir kadın olan Filiz'in kocası Bedri ile ilişkileri, bugünkü tanımlamalarla, evlilik içi cinsel şiddet olarak değerlendirilebilecek birliktelikleri ve Filiz'in Selim'le yaşadıklarını Oktay Rifat'ın kaleminden okumak ilgi çekiciydi.  Son bölümü çok beğenerek ve imrenerek okudum. Bir şeylerle uğraşırken aklın bambaşka şeyler düşündüğü haller nasıl yazılmalı diye sorarsanız, bu son bölümü okuyun derim.   Bir Kadının Penceresinden, Rifat'ın ilk romanıymış. Büyük şairin diğer roma...

Gerçekle düşün birbirine karıştığı; kahramanın Bursa'dan Paris'e, Sinop'tan Alanya'ya dolaştığı; geçmiş sorgulamaları, hayal kırıklıkları, hüzünler ve mutlulukların birbiriyle yarıştığı 160 sayfalık bir roman Uyku İstasyonu. Duraklarda, silik de olsa, Nazlı Eray'ın hayatına dair izler sezdim. Hangi izin hangi gerçekliğe işaret ettiğini edebiyat eleştirmenlerine bırakayım. İşin aslı, bulduğumu sandığım izlerin doğruluğundan da emin değilim. Ayrıca böylesi bir romanı okurken neden yazarın gerçek hayatıyla bağları düşünür insan sorusunu kendime not olarak ekleyeyim. Romanı tek oturuşta bitirdim. Elimden bırakmadan okumama neden olan şey sanırım büyülü atmosferdi. Bir sonraki sayfada ne olacağını tahmin bile edememenin gizeminin yanı sıra hikayenin gelişiminin neye işaret ettiğini çözmeye çalışmak da çok keyifliydi. Keyifli okumalar diliyorum. Sizler de görüşlerinizi paylaşmak isterseniz, yorum yazabilirsiniz. 

Japon edebiyatının en önemli yazarlarından biriymiş Osamu Dazai ya da gerçek adıyla Şuuci Tsuşima. İnsanlığımı Yitirirken, ölümünden önce yazdığı son eseri. Japoncadan çevirisini Peren Ercan yapmış.  Yazar 1909 - 1948 yılları arasında yaşamış. İlkinde yaşı küçük olsa da, iki dünya savaşını da görmüş. Hayatına dair ayrıntıları buradan okuyabilirsiniz.  İnsanlığımı Yitirirken bir  kurgu roman, ancak otobiyografik özellikleri oldukça baskın olan bir kurgusu var. İthaki yayınları, eserin sonuna Mark Gilbeau'nun yazdığı ve Elif Kılıç tarafından çevrilen bir Sonsöz eklemiş. Romanı bitirmeden bu sonsözü okumamanızı öneririm.  Toplumla uyumlu yaşamak, sıradışı yeteneklere sahip olan bireyler için daha zor. Dazai de ömrü boyunca bu zorluklarla boğuşmuş. Teselliyi kimi zaman alkolde kimi zaman kadınlarda aramış. Ancak "hayata tutunmayı" başaramamış.  Tarihin farklı bir kesitinde yaşasaydı farklı olur muydu Dazai'nin hayatı? 1950'lerde dünyaya gelseydi mesela, ikinci düny...

Feride Çiçekoğlu'nun 1986 yılında ilk baskısı yayınlanan ve 1989'da sinemaya uyarlanan ünlü romanı, daha doğrusu uzun öykü / kısa roman / novellasını bir solukta okudum.  Seneler önce filme uyarlamasını izlemiş ve çok beğenmiştim. Novellayı okumamış, filmi izlememişler için öyküyü kısaca özetlemek isterim.  Novella, annesiyle birlikte cezaevinde bulunan Barış'ın, 1980 darbesi sonrası cezaevindeki siyasi tutuklularla olan ilişkilerini anlatıyor. Onunla ilgilenen ve farklı bir dünyayı gözlerinin önüne seren "siyasiler"e yazdığı mektuplarla ilerleyen novellayı okurken, filmdeki sahneler gözümün önünde canlandı yeniden.  Novellayı hangi dönemde okursak okuyalım hep yaşadığımız günlere benzerlikleri hatırlayacağız sanırım. Hoş, novelladaki bir mektupta belirttiği gibi, büyüklerimiz bizden iyi bilir elbette. 

Ricardo Güiraldes, Arjantin edebiyatının önemli isimlerinden birisiymiş. Don Segundo Sombra'yı, Can Yayınları'nın 1983 Ocak tarihli, Siren Tayla ve Vedat Tayyar Erdamar'ın çevirisiyle Bozkırdaki Gölgeler adıyla yayınladığı baskısından okudum. 235 sayfalık romanın sonunda Harriet de Onis'in makalesine yer verilmiş. Genel olarak Arjantin edebiyatı, özel olarak ise Güiraldes ve Son Segundo Sombra'ya dair ilginç bilgiler var makalede.  Romanın konusu Arjantin kırsalında bir gencin yetişkin olma yolundaki serüveni diye özetlenebilir. Kendisine rol model olarak Don Segundo Sombra adlı bir sığır çobanını seçtikten sonra yaşadıkları, düşündükleri ve dönüştüğü karakterini akıcı bir dille kaleme almış Güiraldes. 

Kurguyla Gerçek Arasında Bir Yolculuk Bugüne kadar hiç Paulo Coelho kitabı okumamıştım. Siz sormadan söyleyeyim: Evet, Simyacı hâlâ okunacaklar listemde. Ama ilk adımı, Hac ile attım. İlginçtir ki bu kitap, Simyacı ’nın da yazılmasına vesile olan gerçek bir hac yolculuğunu konu alıyor. Bu yolculuk, İspanya'da "El Camino de Santiago" yani Santiago Yolu olarak bilinen yüzlerce kilometrelik bir yürüyüş rotası boyunca geçiyor. Farklı yönlerden, farklı duraklardan başlayan ama aynı amaca çıkan bu rota, hem fiziksel hem de ruhsal bir yolculuk sunuyor. Kitabın arka kapağını okuduğumda aklıma Nermin Yıldırım ’ın Ev adlı romanı geldi. Orada da kahraman, Santiago yolunu farklı bir yönde yürüyordu. Coelho’nun Hac ’ı ile bu iki kitap arasında, hem benzerlik hem de yaklaşım farkı görmek mümkün. Kurgu mu, Anı mı? Kitabı okurken en çok düşündüren şeylerden biri şu oldu: Bu yaşananlar gerçekten oldu mu, yoksa metaforların içine mi gizlendiler? Roman, yer yer o kadar ...

Dorian Gray'in Portresi : Bir Efsanenin Derinliklerine Yolculuk Oscar Wilde’ın en bilinen eserlerinden biri olan Dorian Gray'in Portresi ni, Remzi Kitabevi'nin 1968 tarihli ikinci baskısından okudum. Dilimize Ferhunde ve Orhan Şaik Gökyay tarafından çevrilen bu klasik roman, bazı yönlerden modern okurlar için eksiklikler taşıyor. Günümüzde yapılan çevirilerin daha titiz ve özenli olduğunu gözlemlemek mümkün. Bu baskıda, romanda geçen Fransızca bölümlerin çevirileri yapılmamış, oysa dipnotlar aracılığıyla bu ifadelerin Türkçesinin verilmesi yerinde olurdu. Ayrıca dizgideki bazı hatalar da dikkat çekiyor. Ancak, tahminimce, daha yeni baskılarda bu sorunlar giderilmiş olmalı. Alt Metinlerle Zenginleşen Bir Roman Dorian Gray'in Portresi , yüzeyde bir estetik roman gibi görünse de, derinliklerine indikçe alt metinlerle ve ince göndermelerle dolu bir yapı ortaya çıkıyor. Wilde, eserin her bölümünde okuruna çok katmanlı bir deneyim sunuyor. Tabii ki, bu metinleri bilm...

Psikopati : Klişelerle Dolu Bir Polisiye Roman Saul Black'in Psikopati adlı romanını okumak, beklediğimin çok dışında bir deneyim oldu. Polisiye romanları sevenler için bazı heyecanlı anlar sunabilse de, genel olarak oldukça klişe ve tahmin edilebilir bir yapıya sahipti. Kitap, tıpkı mısır patlağı gibi, okurken bir miktar eğlenceli, ancak sonrasında geriye pek bir şey bırakmayan bir tat bıraktı. Çeviri ve Dil: Mısır Patlağı Tadında Kitabın çevirisi, açıkçası beni pek memnun etmedi. Kullanılan dil, tıpkı bir Hollywood aksiyon filminden alınmış gibi, fazlasıyla sıradan ve klişelerle doluydu. "Kahretsin", "Aman Tanrım", "Kahrolası" gibi ifadeler, okuma deneyimini sığlaştıran unsurlardan biri oldu. Eğer daha derinlemesine bir okuma deneyimi bekliyorsanız, bu romanın dilinin sizi tatmin etmeyebileceğini söyleyebilirim. Ne yazık ki, dilin zenginliği ve akıcılığı bir polisiye romanı için çok önemli unsurlar ve bu kitap o anlamda eksik kalıyor. Kli...

Gece Yarısı Kütüphanesi: Karamsarlıktan Umuda Bir Yolculuk Son zamanlarda elimden bırakamadığım bir kitap oldu: Matt Haig 'in çok satan romanı Gece Yarısı Kütüphanesi . Türkçeye Kıvanç Güney çevirmiş, gayet başarılı bir çeviri olmuş. Kitabı bitirince “Keşke daha önce okusaydım,” dedim. Belki de tam zamanında denk geldi, kim bilir? Roman, oldukça karamsar bir başlangıç yapıyor. Ana karakterimiz hayattan tamamen ümidini kesmiş, dipsiz bir yalnızlık ve mutsuzluk içinde. Bu kısımları okurken ister istemez onun düşüncelerine hak vermek gibi bir noktaya geliyorsunuz. Ama burada küçük bir parantez açmak istiyorum: Lütfen bu düşüncelerin, depresyonun içindeki birinin hayata dair gözlemleri olduğunu unutmayın. Çünkü kitap ilerledikçe o karamsar hava dağılıyor ve çok farklı bir yere evriliyor. Gece Yarısı Kütüphanesi , aslında tam bir “acaba başka bir hayat mümkün müydü?” kitabı. Bir kütüphane hayal edin; raflar dolusu kitap... Her biri sizin farklı bir seçim yaptığınızda yaşayabile...

Ay ve Şenlik Ateşleri: Hüzünle Yoğrulmuş Bir Dönüş Hikâyesi Blogumda tam 20 yılda 428. kitap! Bu özel sıraya Cesare Pavese ’nin etkileyici romanı Ay ve Şenlik Ateşleri denk geldi. Kitabı, İtalyanca aslından Rekin Teksoy ’un özenli çevirisiyle, Can Yayınları ’ndan çıkan 2008 tarihli 3. baskısından okudum. Bir solukta değil belki ama, sindire sindire, zaman zaman durup düşündürerek geçti sayfalar. Romanı tek cümleyle özetle derseniz: “Hüzün ve çaresizliğin romanı.” İkinci Dünya Savaşı sonrası, İtalya'nın kuzeyindeki küçük bir kasabada geçiyor hikâye. Amerika’ya gidip zenginleşmiş ama içsel olarak hep eksik kalmış bir anlatıcının, doğduğu yere geri dönüp geçmişin hayaletleriyle yüzleşmesini okuyoruz. Göçmenlik, kimlik, aidiyet ve dönüş temaları öyle bir işlenmiş ki, insanın içini ince ince sızlatıyor. Gidip başka biri olsan da, aslında aynı kalıyorsun. Ama döndüğünde her şey başka… Ne tam bir yabancı, ne tam bir ev sahibi gibisin. Bu ikilik çok tanıdık, değil mi? Pavese...