S A D E C E Ö Z G Ü R

2024 yılına Ayfer Tunç'un Yeşil Peri Gecesi'ni okuyarak girmiştim. 2025'in son günlerinde aldığım Annemin Uyurgezer Geceleri'ni iki üç günde okuyunca, bir kez daha bir seneye Ayfer Tunç romanıyla merhaba dedim.  440 sayfalık eseri, deyim yerindeyse, elimden bırakamadım.  Anlatıcımız, annesi Moda İlkokulu'nda öğretmen Ayhan Targut Varlı ve anneannesi Hatice Şehbal Targut ile birlikte yaşayan, romanda adı doğrudan verilmese bile İstanbul Üniversitesi olduğunu anladığımız, üniversitede iktisat bölümünde önce öğrenci sonra akademisyen Şehnaz Varlı. Şehnaz'ın  annesi yaşında, hatta ondan da bir kaç yaş büyük, evli, karizmatik hocasıyla yaşadığı, okurken kurtul şu adamdan diye tutup sarsmak istediğim, 30 senelik ilişkisini geri dönüşlerle okuyoruz. Şehnaz'ın gözünden ailesinin öyküsüne, annesi, anneannesi ve büyük anneannesinin yaşadıklarına, Osmanlı'dan günümüze kadın olarak hayata tutunmanın zorluklarına, ülkenin yaşadığı dönüşümlere tanıklık ediyoruz. Roma...

Anlatıcı kahramanı erkek olan bir roman Bende Ölen Sensin. Irmak Zileli erkek dilini ve bakışını çok başarılı bir şekilde yazmış. Sansürsüz bir dil tercih etmesi hem metnin inandırıcılığını hem de etkisini arttırıyor.  Romanı okumayanları da düşünerek ayrıntıya girmeden konuyu tek cümle ile özetlemem gerekirse; erkeklik ve iktidar üzerine bir roman derdim. Erkeklik ve iktidarın tüm ögeleri romanda yer alıyor. Sünnet ve askerlikten iş yerinde başarıya, kadınlarla ilişkiden annenin yetiştirmesine, babanın otoritesine bir çok alanda söz söyleyen bir metin.  Kurgusunda bir takım aksaklıklar olduğunu, özellikle romanın ikinci yarısındaki gelişmelerin tasarımında kimi bölümleri inandırıcı bulmadığımı not ederek bitireyim yazımı. Irmak Zileli'den okuduğum ikinci eser, diğer çalışmalarını da fırsat buldukça okumak istiyorum. 

Blogumda Prof. Dr. Bengi Semerci'nin Birlikte Büyütelim Çocuk Ruh Sağlığı adlı eserine dair notlarımı 2010 yılında yayınlamıştım.  O notumda, bebekler doğduktan sonra okunan kitaplar değişiyor demişim. Bu yazıya çocuklar büyüdükçe okunması gereken kitaplar değişiyor diye başlamak uygun olur sanırım.  Ergenlik, her yetişkinin geçtiği bir dönem. Aileler için de ergenler için de zorluklar barındıran, moda tabirle riskler ve fırsatlar içeren zaman dilimi.  Bu dönemde karşılaşılabilecek durumlar ve çözüm yöntemlerini anlatmış Prof. Dr. Bengi Semerci. Gelişim ve değişim, aile, okul, arkadaşlık, cinsellik, riskli davranışlar, ruhsal sorunlar başlıklarında bilgiler örnek vakalarla açıklanmış.  Benim okuduğum Kasım 2021 tarihli 7. baskısıydı. Alfa Yayınları'ndan çıkmış eserin ilk baskısı Ekim 2007 tarihli.  Ergen bireylerle birlikteyseniz mutlaka okumanız gereken bu kitaba ilişkin yazımı kısa bir alıntıyla bitireyim: "Öncelikle, çocuğunuz size ait bir eşya ya da sizin ...

Yekta Kopan'dan okuduğum üçüncü kitap. Kısacık öykülere küçürek denildiğini öğrenince, bu sözcüğü unutmayayım diye sık sık kullanıyorum. Belki Yaz Erken Gelir'de küçürek öykülerin bir çok örneği var. Kimi birkaç satırdan kimi bir kaç paragraftan oluşan öyküleri okuması kısa, sindirmesi uzun sürüyor. Süslü cümleler sevenlerdenseniz Kopan'ın sade dili size hitabetmeyebilir.  En sevdiğim öykü kitabın sonunda yer alıyordu, Kaplanın Fısıltısı. Şu sözü beni çok etkiledi: "Öfkeli gençlerin zamanı yavaş akar. Hele bir de öfkeleri kendilerineyse." s.164

Edebiyat derslerinde yeni Türk şiirinin kurucuları arasında, Orhan Veli ve Melih Cevdet ile birlikte adını öğrendiğim Oktay Rifat'ın 1976 yılında yayınlanan romanını geç de olsa okudum. Adından anlaşılacağı gibi romanın baş kişisi bir kadın, Filiz. Fonda ülkenin içinden geçtiği kaotik ortama dair bilgilere yer verilmiş. 1975 yılında farklı şehirlerdeki çatışmaların - kavgaların, kurgusal bir metin olan romanda yer alması anlatıyı desteklemesi bakımından işlevsel bir tercih olmuş. 3 çocuklu bir kadın olan Filiz'in kocası Bedri ile ilişkileri, bugünkü tanımlamalarla, evlilik içi cinsel şiddet olarak değerlendirilebilecek birliktelikleri ve Filiz'in Selim'le yaşadıklarını Oktay Rifat'ın kaleminden okumak ilgi çekiciydi.  Son bölümü çok beğenerek ve imrenerek okudum. Bir şeylerle uğraşırken aklın bambaşka şeyler düşündüğü haller nasıl yazılmalı diye sorarsanız, bu son bölümü okuyun derim.   Bir Kadının Penceresinden, Rifat'ın ilk romanıymış. Büyük şairin diğer roma...

Gerçekle düşün birbirine karıştığı; kahramanın Bursa'dan Paris'e, Sinop'tan Alanya'ya dolaştığı; geçmiş sorgulamaları, hayal kırıklıkları, hüzünler ve mutlulukların birbiriyle yarıştığı 160 sayfalık bir roman Uyku İstasyonu. Duraklarda, silik de olsa, Nazlı Eray'ın hayatına dair izler sezdim. Hangi izin hangi gerçekliğe işaret ettiğini edebiyat eleştirmenlerine bırakayım. İşin aslı, bulduğumu sandığım izlerin doğruluğundan da emin değilim. Ayrıca böylesi bir romanı okurken neden yazarın gerçek hayatıyla bağları düşünür insan sorusunu kendime not olarak ekleyeyim. Romanı tek oturuşta bitirdim. Elimden bırakmadan okumama neden olan şey sanırım büyülü atmosferdi. Bir sonraki sayfada ne olacağını tahmin bile edememenin gizeminin yanı sıra hikayenin gelişiminin neye işaret ettiğini çözmeye çalışmak da çok keyifliydi. Keyifli okumalar diliyorum. Sizler de görüşlerinizi paylaşmak isterseniz, yorum yazabilirsiniz. 

Japon edebiyatının en önemli yazarlarından biriymiş Osamu Dazai ya da gerçek adıyla Şuuci Tsuşima. İnsanlığımı Yitirirken, ölümünden önce yazdığı son eseri. Japoncadan çevirisini Peren Ercan yapmış.  Yazar 1909 - 1948 yılları arasında yaşamış. İlkinde yaşı küçük olsa da, iki dünya savaşını da görmüş. Hayatına dair ayrıntıları buradan okuyabilirsiniz.  İnsanlığımı Yitirirken bir  kurgu roman, ancak otobiyografik özellikleri oldukça baskın olan bir kurgusu var. İthaki yayınları, eserin sonuna Mark Gilbeau'nun yazdığı ve Elif Kılıç tarafından çevrilen bir Sonsöz eklemiş. Romanı bitirmeden bu sonsözü okumamanızı öneririm.  Toplumla uyumlu yaşamak, sıradışı yeteneklere sahip olan bireyler için daha zor. Dazai de ömrü boyunca bu zorluklarla boğuşmuş. Teselliyi kimi zaman alkolde kimi zaman kadınlarda aramış. Ancak "hayata tutunmayı" başaramamış.  Tarihin farklı bir kesitinde yaşasaydı farklı olur muydu Dazai'nin hayatı? 1950'lerde dünyaya gelseydi mesela, ikinci düny...

Feride Çiçekoğlu'nun 1986 yılında ilk baskısı yayınlanan ve 1989'da sinemaya uyarlanan ünlü romanı, daha doğrusu uzun öykü / kısa roman / novellasını bir solukta okudum.  Seneler önce filme uyarlamasını izlemiş ve çok beğenmiştim. Novellayı okumamış, filmi izlememişler için öyküyü kısaca özetlemek isterim.  Novella, annesiyle birlikte cezaevinde bulunan Barış'ın, 1980 darbesi sonrası cezaevindeki siyasi tutuklularla olan ilişkilerini anlatıyor. Onunla ilgilenen ve farklı bir dünyayı gözlerinin önüne seren "siyasiler"e yazdığı mektuplarla ilerleyen novellayı okurken, filmdeki sahneler gözümün önünde canlandı yeniden.  Novellayı hangi dönemde okursak okuyalım hep yaşadığımız günlere benzerlikleri hatırlayacağız sanırım. Hoş, novelladaki bir mektupta belirttiği gibi, büyüklerimiz bizden iyi bilir elbette. 

Ricardo Güiraldes, Arjantin edebiyatının önemli isimlerinden birisiymiş. Don Segundo Sombra'yı, Can Yayınları'nın 1983 Ocak tarihli, Siren Tayla ve Vedat Tayyar Erdamar'ın çevirisiyle Bozkırdaki Gölgeler adıyla yayınladığı baskısından okudum. 235 sayfalık romanın sonunda Harriet de Onis'in makalesine yer verilmiş. Genel olarak Arjantin edebiyatı, özel olarak ise Güiraldes ve Son Segundo Sombra'ya dair ilginç bilgiler var makalede.  Romanın konusu Arjantin kırsalında bir gencin yetişkin olma yolundaki serüveni diye özetlenebilir. Kendisine rol model olarak Don Segundo Sombra adlı bir sığır çobanını seçtikten sonra yaşadıkları, düşündükleri ve dönüştüğü karakterini akıcı bir dille kaleme almış Güiraldes. 

Kurguyla Gerçek Arasında Bir Yolculuk Bugüne kadar hiç Paulo Coelho kitabı okumamıştım. Siz sormadan söyleyeyim: Evet, Simyacı hâlâ okunacaklar listemde. Ama ilk adımı, Hac ile attım. İlginçtir ki bu kitap, Simyacı ’nın da yazılmasına vesile olan gerçek bir hac yolculuğunu konu alıyor. Bu yolculuk, İspanya'da "El Camino de Santiago" yani Santiago Yolu olarak bilinen yüzlerce kilometrelik bir yürüyüş rotası boyunca geçiyor. Farklı yönlerden, farklı duraklardan başlayan ama aynı amaca çıkan bu rota, hem fiziksel hem de ruhsal bir yolculuk sunuyor. Kitabın arka kapağını okuduğumda aklıma Nermin Yıldırım ’ın Ev adlı romanı geldi. Orada da kahraman, Santiago yolunu farklı bir yönde yürüyordu. Coelho’nun Hac ’ı ile bu iki kitap arasında, hem benzerlik hem de yaklaşım farkı görmek mümkün. Kurgu mu, Anı mı? Kitabı okurken en çok düşündüren şeylerden biri şu oldu: Bu yaşananlar gerçekten oldu mu, yoksa metaforların içine mi gizlendiler? Roman, yer yer o kadar ...

Dorian Gray'in Portresi : Bir Efsanenin Derinliklerine Yolculuk Oscar Wilde’ın en bilinen eserlerinden biri olan Dorian Gray'in Portresi ni, Remzi Kitabevi'nin 1968 tarihli ikinci baskısından okudum. Dilimize Ferhunde ve Orhan Şaik Gökyay tarafından çevrilen bu klasik roman, bazı yönlerden modern okurlar için eksiklikler taşıyor. Günümüzde yapılan çevirilerin daha titiz ve özenli olduğunu gözlemlemek mümkün. Bu baskıda, romanda geçen Fransızca bölümlerin çevirileri yapılmamış, oysa dipnotlar aracılığıyla bu ifadelerin Türkçesinin verilmesi yerinde olurdu. Ayrıca dizgideki bazı hatalar da dikkat çekiyor. Ancak, tahminimce, daha yeni baskılarda bu sorunlar giderilmiş olmalı. Alt Metinlerle Zenginleşen Bir Roman Dorian Gray'in Portresi , yüzeyde bir estetik roman gibi görünse de, derinliklerine indikçe alt metinlerle ve ince göndermelerle dolu bir yapı ortaya çıkıyor. Wilde, eserin her bölümünde okuruna çok katmanlı bir deneyim sunuyor. Tabii ki, bu metinleri bilm...

Psikopati : Klişelerle Dolu Bir Polisiye Roman Saul Black'in Psikopati adlı romanını okumak, beklediğimin çok dışında bir deneyim oldu. Polisiye romanları sevenler için bazı heyecanlı anlar sunabilse de, genel olarak oldukça klişe ve tahmin edilebilir bir yapıya sahipti. Kitap, tıpkı mısır patlağı gibi, okurken bir miktar eğlenceli, ancak sonrasında geriye pek bir şey bırakmayan bir tat bıraktı. Çeviri ve Dil: Mısır Patlağı Tadında Kitabın çevirisi, açıkçası beni pek memnun etmedi. Kullanılan dil, tıpkı bir Hollywood aksiyon filminden alınmış gibi, fazlasıyla sıradan ve klişelerle doluydu. "Kahretsin", "Aman Tanrım", "Kahrolası" gibi ifadeler, okuma deneyimini sığlaştıran unsurlardan biri oldu. Eğer daha derinlemesine bir okuma deneyimi bekliyorsanız, bu romanın dilinin sizi tatmin etmeyebileceğini söyleyebilirim. Ne yazık ki, dilin zenginliği ve akıcılığı bir polisiye romanı için çok önemli unsurlar ve bu kitap o anlamda eksik kalıyor. Kli...

Gece Yarısı Kütüphanesi: Karamsarlıktan Umuda Bir Yolculuk Son zamanlarda elimden bırakamadığım bir kitap oldu: Matt Haig 'in çok satan romanı Gece Yarısı Kütüphanesi . Türkçeye Kıvanç Güney çevirmiş, gayet başarılı bir çeviri olmuş. Kitabı bitirince “Keşke daha önce okusaydım,” dedim. Belki de tam zamanında denk geldi, kim bilir? Roman, oldukça karamsar bir başlangıç yapıyor. Ana karakterimiz hayattan tamamen ümidini kesmiş, dipsiz bir yalnızlık ve mutsuzluk içinde. Bu kısımları okurken ister istemez onun düşüncelerine hak vermek gibi bir noktaya geliyorsunuz. Ama burada küçük bir parantez açmak istiyorum: Lütfen bu düşüncelerin, depresyonun içindeki birinin hayata dair gözlemleri olduğunu unutmayın. Çünkü kitap ilerledikçe o karamsar hava dağılıyor ve çok farklı bir yere evriliyor. Gece Yarısı Kütüphanesi , aslında tam bir “acaba başka bir hayat mümkün müydü?” kitabı. Bir kütüphane hayal edin; raflar dolusu kitap... Her biri sizin farklı bir seçim yaptığınızda yaşayabile...

Ay ve Şenlik Ateşleri: Hüzünle Yoğrulmuş Bir Dönüş Hikâyesi Blogumda tam 20 yılda 428. kitap! Bu özel sıraya Cesare Pavese ’nin etkileyici romanı Ay ve Şenlik Ateşleri denk geldi. Kitabı, İtalyanca aslından Rekin Teksoy ’un özenli çevirisiyle, Can Yayınları ’ndan çıkan 2008 tarihli 3. baskısından okudum. Bir solukta değil belki ama, sindire sindire, zaman zaman durup düşündürerek geçti sayfalar. Romanı tek cümleyle özetle derseniz: “Hüzün ve çaresizliğin romanı.” İkinci Dünya Savaşı sonrası, İtalya'nın kuzeyindeki küçük bir kasabada geçiyor hikâye. Amerika’ya gidip zenginleşmiş ama içsel olarak hep eksik kalmış bir anlatıcının, doğduğu yere geri dönüp geçmişin hayaletleriyle yüzleşmesini okuyoruz. Göçmenlik, kimlik, aidiyet ve dönüş temaları öyle bir işlenmiş ki, insanın içini ince ince sızlatıyor. Gidip başka biri olsan da, aslında aynı kalıyorsun. Ama döndüğünde her şey başka… Ne tam bir yabancı, ne tam bir ev sahibi gibisin. Bu ikilik çok tanıdık, değil mi? Pavese...

Barış Bıçakçı'nın Son Novellası Üzerine: Ankara'da Geçen Hafif ve Derin Bir Hikâye Barış Bıçakçı’nın yeni novellasını bir çırpıda okuyup bitirdim ama etkisi hâlâ üzerimde. Kimi zaman birkaç cümlelik, kimi zaman sayfalara yayılan anılardan oluşan öykücükler… Ve bunların hepsini birbirine bağlayan çok özel bir kurgu. Kitabın tadını bozmamak için konusuna sadece hafifçe değinmek istiyorum. Halis Bey , emekli bir elektrik mühendisi. Ayşe ise peyzaj mimarı, aynı zamanda öykü kitabı yayımlanmış ve hayatını çevirilerle kazanan biri. Bir tercüme bürosunda yolları kesişiyor. Halis Bey, Ayşe'den kendi anılarını öyküleştirmesini istiyor – elbette bir ücret karşılığında. Novella, hem Halis Bey’in geçmişine dair anılar hem de Ayşe’nin bugünkü hayatı Ayşe’nin hayatına dair kısımlarda ülke gündemine ve toplumsal duruma dair küçük ama etkili göndermeler de var. Bu dokunuşlar metni güncel, gerçek ve tanıdık kılıyor. Her zamanki gibi Barış Bıçakçı’nın satır aralarında bolca A...

Genç Kızlar Labirentinin Esrarı Üzerine: Bir Polisiye, Bir Mizah, Bir İspanya Portresi Öncelikle bu kitabı okumama vesile olan sevgili kızıma teşekkür ederek başlamak istiyorum. Onun önerisiyle, bir sahafta rastlayıp aldım Eduardo Mendoza ’nın 1990 yılında Remzi Kitabevi ’nden çıkan romanını. Türkçeye Fransızca üzerinden , Hüseyin Boysan tarafından çevrilmiş. Neden İspanyolcadan değil de Fransızcadan çevrilmiş, doğrusu merak ettim. Romanı okurken sık sık şöyle düşündüm: Keşke kitabın başına İspanya’nın yakın tarihini özetleyen kısa bir önsöz konulsaymış. Franco kimdir? 1936-1939 arasında yaşanan İspanya İç Savaşı neden çıktı? Kim kiminle savaştı? Bunları bilmeden de elbette kitap okunabiliyor ama Mendoza’nın ince mizahının ve ironik dilinin altını daha iyi kavrayabilmek için bu bilgiler çok işe yarardı diye düşünüyorum. Okurken aklıma sürekli Samuel Beckett’in "Murphy" adlı romanı geldi. Belki de “üslup” açısından… Ancak şunu da belirtmek gerek: Romanı Fransız...

Tehlikeli Şarkılar Üzerine: Tanıdık Bir Tarz, Tempolu Bir Polisiye Polisiye, severek okuduğum bir tür. Tuna Kiremitçi ise beğenerek takip ettiğim bir yazar. Sevdiğim türle, beğendiğim yazarı bir araya getiren Tehlikeli Şarkılar ’ı bir solukta okumam, belki de bu yüzden, kaçınılmazdı. Kitabın kapağında şu ifade dikkat çekiyor: “Bir Başkomiser Perihan Uygur Polisiyesi.” Tıpkı Ahmet Ümit’in Başkomiser Nevzat’ı ya da Emrah Serbes’in Behzat Ç.’si gibi, artık Tuna Kiremitçi’nin de Başkomiser Perihan’ı var. Ve bu kitap, Perihan Uygur’un –yanılmıyorsam– üçüncü macerası. Yazarlığının yanı sıra müzisyen kimliğiyle de tanıdığımız Kiremitçi, bu romanda müzik dünyasını anlatmanın rahatlığı içinde yazmış gibi. Hikâyenin geçtiği evren, onun iyi bildiği bir dünya. Bu da romana ayrı bir doğallık ve renk katıyor. Son zamanlarda yazarlarla yapılan söyleşi videoları izliyorum. Birinde şöyle diyordu, severek takip ettiğim bir yazar: "Romanımı bildiğim şeylerden yola çıkarak kurarım...

Gençliğin O Yakıcı Mevsimi: Parçalı, Yoğun ve Sorgulatıcı Bir Roman Erendiz Atasü’yü  uzun yıllardır Cumhuriyet Gazetesi’ndeki yazılarından tanıyorum. Bu kez, 1999 yılında yayımlanan romanı Gençliğin O Yakıcı Mevsimi ni okudum. Açık söyleyeyim, klasik anlatı örgüsü seven biriyseniz, bu kitap biraz sabır istiyor. Roman, düz bir zaman akışını takip etmiyor. Yer yer anlatıcı değişiyor, zaman sıçramaları oluyor. Hatta ilk bölümlerde biraz bocaladığımı itiraf etmeliyim. Ama bu yapı romanın temel tercihlerinden biri. Zaten anlatılanlar da öyle kolay sindirilecek şeyler değil. 1970’lerin politik atmosferi, gençlik mücadeleleri, kimlik arayışı, kadınlık halleri, içsel çatışmalar... Hepsi romanın içinde, yer yer çarpıcı, yer yer kırılgan biçimlerde karşımıza çıkıyor. Atasü, kolaycı çözümler sunmayan bir yazar. Okuru yormayı, düşündürmeyi tercih ediyor. Bu da her okurun ilgisini çekmeyebilir, ama derdi olan edebiyatı sevenler için güçlü bir yön. Okuma sürecinde bazı cümlelerin ...

“Kadıköy Sevgilim” – Ahmet Erol’un Eserinde Kayıp Zamanlar 2024’ün ilk ayında bitirdiğim beşinci romanım oldu “Kadıköy Sevgilim” . Ahmet Erol’dan okuduğum ilk eser. 2004 yılından beri bitirdiğim neredeyse tüm kitaplarla ilgili notlarımı blogumda paylaşıyorum, ancak bu romanla ilgili yazıp yazmamak konusunda çok kararsız kaldım. Günler süren gidip gelmelerin sonunda, işte karşınızda bu yazı! Kitap Hakkında Genel Bilgiler Epsilon Yayınları tarafından Haziran 2021’de yayımlanan ve 195 sayfalık bu eser, okuyucusuna içeriğin tamamen hayal ürünü olduğunu belirten bir notla başlıyor. İçerik hakkında detaylara girmeden önce, size birkaç bilgi vereyim. Ömrümün önemli bir kısmını Ankara’da, bir yılını ise Paris’te geçirmiş birisi olarak, Gençlik Parkı’ndaki havuza göl denildiğine ilk kez tanıklık ettiğimi, Ankara Adliyesi’nin yapımının 1978’de başladığını ve Paris’in merkezine 45-50 dakika mesafede balıkçı köyü olmadığını eklemek istiyorum. Bu bilgilerin romanla ne ilgisi olduğunu ...

Gülsoy'un Eserlerini Okumakta Geç Kalmışım: "Gölgeler ve Hayaller Şehrinde" Gülsoy'un eserlerini okumakta geç kalmışım. Gölgeler ve Hayaller Şehrinde adlı roman, Can Yayınları tarafından 2014 yılında basılmış. Ben ise Nisan 2022 tarihli 7. baskısını okudum. Birçok açıdan beni çok etkiledi Murat Gülsoy'un romanı. İyi yazılmış eserleri okuyunca, roman taslağımın üzerinde çalışmak zorlaşıyor. İstanbul: Doğu ve Batının Kesişim Noktası İstanbul, doğu ve batının kesişme noktası. Şehirde yaşayanlar da iki kültürün çatışmasıyla hem beslenmiş hem de öğütülmüş. Roman, arka planda ikinci meşrutiyetin ilanı sonrası İstanbul'u anlatırken baba-oğul ilişkisi, doğu-batı çatışması, din-bilim-agostizm ve yaşamın amacı gibi, tek bir doğru yanıtı olmayan sorular üzerinde düşündürüyor. Gerçek ve Kurgu Arasındaki İnce Çizgi Gerçek kişilerle kurmaca karakterler o kadar başarıyla harmanlanmış ki, kurgu zannettiğim karakterin gerçek, gerçek sandığım ismin ise kurgu o...